Wat doet een vereffenaar?

Vereffenen betekent: de nalatenschap volgens de wet afwikkelen. De bezittingen worden in kaart gebracht, de schulden worden betaald en wat overblijft gaat naar de erfgenamen. Is er te weinig geld, dan bepaalt de wettelijke rangorde welke schuldeisers worden betaald.

De taak van de vereffenaar

Wordt een vereffenaar benoemd, dan beheert en vereffent hij de nalatenschap. De erfgenamen voeren de vereffening dan niet zelf uit. Over belangrijke stappen, zoals de verkoop van goederen, overlegt de vereffenaar zoveel mogelijk met hen. De vereffenaar:

• maakt de vereffening openbaar en roept schuldeisers op zich te melden;
• stelt een boedelbeschrijving op: een overzicht van de bezittingen en schulden;
• beheert de nalatenschap en verkoopt bezittingen voor zover dat nodig is, bijvoorbeeld de woning;
• betaalt de schulden in de volgorde die de wet voorschrijft;
• legt rekening en verantwoording af;
• draagt wat overblijft over aan de erfgenamen.

Wanneer kan een vereffenaar uitkomst bieden?

Hebben de erfgenamen beneficiair aanvaard (aanvaard met bescherming tegen betaling van schulden uit hun eigen vermogen), dan moet de nalatenschap volgens de wettelijke regels worden vereffend. In beginsel doen de erfgenamen dat zelf. Een door de rechtbank benoemde vereffenaar kan uitkomst bieden als:

• de schulden mogelijk hoger zijn dan de bezittingen;
• een erfgenaam minderjarig is of onder bewind staat en de afwikkeling extra zorg vraagt;
• de erfgenamen onbekend of onvindbaar zijn, of niet reageren;
• de erfgenamen het onderling niet eens worden;
• de erfgenamen de vereffening niet goed kunnen of willen uitvoeren.

Of de rechtbank een vereffenaar benoemt, hangt af van de wettelijke gronden en de omstandigheden van het geval. Hebben alle erfgenamen verworpen, dan moet de nalatenschap ook worden afgewikkeld. Benoeming van een vereffenaar kan dan nodig zijn.

Wie kan om een vereffenaar vragen?

Een erfgenaam kan de rechtbank vragen een vereffenaar te benoemen. Ook andere belanghebbenden kunnen dat, zoals een schuldeiser, een bewindvoerder of een executeur, en het Openbaar Ministerie. De rechtbank beoordeelt dan of aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

Wij kunnen het verzoek voor u opstellen en een van onze vereffenaars voordragen. De rechtbank beslist over de benoeming en is niet gebonden aan de voorgedragen persoon.

Onafhankelijk en onder toezicht

Als vereffenaar behartigen wij niet het belang van één erfgenaam tegenover een ander. De benoemde vereffenaar wikkelt de nalatenschap af volgens de wettelijke regels, legt verantwoording af en staat onder toezicht van de kantonrechter. Dat geeft houvast, juist als er wantrouwen of onduidelijkheid speelt.

Het wettelijk kader

Voor wie het precies wil weten: de vereffening is geregeld in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, afdeling 4.6.3 (artikel 4:202 en verder). De belangrijkste bepalingen:

• Artikel 4:202 BW: wanneer een nalatenschap volgens de wettelijke regels moet worden vereffend, onder meer na beneficiaire aanvaarding.
• Artikel 4:195 BW: zonder benoemde vereffenaar zijn de erfgenamen zelf de vereffenaars.
• Artikel 4:203 BW: benoeming van een vereffenaar door de rechtbank na beneficiaire aanvaarding.
• Artikel 4:204 BW: benoeming van een vereffenaar als er niet beneficiair is aanvaard, bijvoorbeeld op verzoek van een schuldeiser.
• Artikel 4:206 BW: de rechtbank hoort of roept de erfgenamen, de executeur en de boedelnotaris op voordat zij beslist.
• Artikel 4:215 BW: de vereffenaar maakt goederen te gelde voor zover dat nodig is en overlegt daarover zoveel mogelijk met de erfgenamen.

Bevoegd is de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene (artikel 268 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering).