Na een overlijden staat elke erfgenaam voor een keuze: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen (artikel 4:190 lid 1 BW). Beneficiair aanvaarden en verwerpen doet u met een verklaring bij de griffie van de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene (artikel 4:191 BW). Een gemaakte keuze is onherroepelijk en werkt terug tot het moment van overlijden (artikel 4:190 lid 4 BW).
De wet geeft geen vaste termijn waarbinnen u moet kiezen. Toch is wachten niet zonder risico.
Uw gedrag kan gevolgen hebben
Wie zich gedraagt als eigenaar van de nalatenschap, bijvoorbeeld door goederen te verkopen of weg te geven, kan daarmee zuiver aanvaard hebben (artikel 4:192 lid 1 BW). Zuivere aanvaarding wordt echter niet snel aangenomen: gewone beheerhandelingen en noodzakelijke praktische zaken, zoals de uitvaart regelen of de woning afsluiten, leveren dat niet automatisch op. Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden benadrukte dat onlangs nog (ECLI:NL:GHARL:2026:4578). Twijfelt u over een handeling, vraag dan eerst advies.
Een belanghebbende kan een termijn laten stellen
Een schuldeiser of een andere belanghebbende kan de kantonrechter vragen u een termijn te stellen (artikel 4:192 lid 2 BW). In de praktijk gaat het om enkele weken tot enkele maanden. Kiest u binnen die termijn niet, dan geldt u als erfgenaam die zuiver heeft aanvaard (artikel 4:192 lid 3 BW). U bent dan ook met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden. Een rechtbank wees daar onlangs nog uitdrukkelijk op bij het stellen van een termijn van acht weken (Rechtbank Overijssel 23 juni 2026, ECLI:NL:RBOVE:2026:3803).
Kiezen mede-erfgenamen beneficiair?
Dan helpt de wet de erfgenaam die nog twijfelt. Wie nog niet heeft gekozen, wordt geacht ook beneficiair te hebben aanvaard, tenzij hij binnen drie maanden nadat hij van die keuze hoorde alsnog zuiver aanvaardt of verwerpt (artikel 4:192 lid 4 BW).
Minderjarigen en erfgenamen onder bewind
Voor een minderjarige, en voor een meerderjarige met een beschermingsbewindvoerder of curator, doet de wettelijk vertegenwoordiger de keuze. Die kan alleen beneficiair aanvaarden of, met de vereiste toestemming, verwerpen, en moet dat doen binnen drie maanden (artikel 4:193 lid 1 BW). Laat hij die termijn verlopen, dan geldt de nalatenschap als beneficiair aanvaard (artikel 4:193 lid 2 BW). De Hoge Raad bevestigde in 2025 dat dit ook geldt voor de bewindvoerder van een meerderjarige onder bewind (ECLI:NL:HR:2025:758). De kantonrechter kan de termijn op verzoek verlengen, bijvoorbeeld als er toestemming nodig is om te verwerpen.
Heeft u een brief gekregen van een schuldeiser of van de kantonrechter over een termijn? Laat die niet liggen. Binnen de termijn heeft u nog alle keuzes; daarna niet meer.