Een openstaande rekening verdwijnt niet door een overlijden. De schuld gaat over op de nalatenschap, en erfgenamen die aanvaarden zijn daarvoor aansprakelijk (artikel 4:184 BW). Hoe ver die aansprakelijkheid gaat, hangt af van hun keuze: bij zuivere aanvaarding in beginsel ook met hun eigen vermogen, bij beneficiaire aanvaarding in beginsel alleen met de goederen van de nalatenschap. Toch blijft betaling in de praktijk vaak uit. De erfgenamen reageren niet, weten niet wat ze moeten doen, of hebben verworpen. Wat kunt u dan?
Stap 1: zoek uit wie de erfgenamen zijn
Vraag bij de rechtbank een uittreksel op uit het boedelregister. Daaruit blijkt of erfgenamen al beneficiair hebben aanvaard of hebben verworpen. Is er een testament, dan kan een notaris vaak vertellen wie de erfgenamen of de executeur zijn.
Stap 2: dwing een keuze af
Hebben de erfgenamen nog geen keuze gemaakt, dan kunt u de kantonrechter vragen hun een termijn te stellen (artikel 4:192 lid 2 BW). De termijn gaat lopen nadat u de beschikking aan de erfgenaam heeft laten betekenen en in het boedelregister heeft laten inschrijven. Laat de erfgenaam de termijn verlopen zonder te kiezen, dan geldt hij als erfgenaam die zuiver heeft aanvaard (artikel 4:192 lid 3 BW). U kunt de vordering dan ook op zijn eigen vermogen verhalen.
Dat is een krachtig middel, maar niet altijd het beste. Een erfgenaam die zich onder druk gezet voelt, zal vaak alsnog beneficiair aanvaarden of verwerpen. En voor minderjarige erfgenamen geldt een eigen regeling: hun wettelijk vertegenwoordiger kan alleen beneficiair aanvaarden of verwerpen (artikel 4:193 BW).
Stap 3: laat een vereffenaar benoemen
Hebben de erfgenamen beneficiair aanvaard maar gebeurt er niets, of lijkt de nalatenschap negatief, dan kunt u als belanghebbende de rechtbank vragen een vereffenaar te benoemen (artikel 4:203 lid 1 onder b BW). Banken en hypotheekverstrekkers doen dat regelmatig wanneer er een woning met een hypotheek in de nalatenschap valt en niemand de verkoop regelt (zo benoemde bijvoorbeeld Rechtbank Overijssel op 30 juni 2026 een vereffenaar op verzoek van een hypotheekverstrekker, ECLI:NL:RBOVE:2026:4034).
Is er niet beneficiair aanvaard, bijvoorbeeld omdat de erfgenamen niet reageren of allemaal hebben verworpen, dan biedt artikel 4:204 lid 1 BW een route. Een schuldeiser kan dan om benoeming vragen als hij het gevaar loopt niet volledig of niet binnen redelijke tijd te worden betaald, omdat de nalatenschap niet toereikend is of niet behoorlijk wordt beheerd en afgewikkeld. Zo benoemde de rechtbank in een zaak een vereffenaar op verzoek van een verhuurder met een vordering wegens huurachterstand en ontruimingskosten (Rechtbank Noord-Holland 4 augustus 2025, ECLI:NL:RBNHO:2025:9173). Zulke voorbeelden laten zien dat het kan; of het in uw zaak lukt, hangt af van de omstandigheden.
Wat levert het op?
De vereffening wordt openbaar gemaakt, de vereffenaar schrijft bekende schuldeisers aan, brengt de nalatenschap in kaart, verkoopt bezittingen voor zover nodig en betaalt de schulden in de wettelijke rangorde. Is er te weinig, dan stelt hij een uitdelingslijst op. U krijgt dan inzicht in de voorgestelde verdeling en kunt, waar de wet dat toestaat, bezwaar maken.
Weeg de kosten af
De kosten van de vereffening, waaronder het loon van de vereffenaar, worden in beginsel uit de nalatenschap voldaan, met voorrang boven de gewone schulden. Bij een nalatenschap zonder bezittingen blijft er dus weinig over, en kan de rechtbank verlangen dat de verzoeker voor de kosten instaat. Een inschatting vooraf is daarom verstandig.